
पंच गौरव योजना
शुरुआत : 17 दिसम्बर 2024
विभाग : आयोजना विभाग
- राज्य में पंचमुखी विकास को बढ़ावा देने के लिए यह योजना प्रारम्भ की गयी है , इसके तहत प्रत्येक जिले से 5 तत्व / उत्पाद चयनित किये गए है जिन्हें ‘पंचगौरव’ कहा गया है। प्रत्येक तत्व / उत्पाद हेतु नोडल विभाग निर्धारित किये गए है –
- एक उपज – कृषि विभाग
- एक प्रजाति – वन विभाग
- एक खेल – खेल विभाग
- एक उत्पाद – उद्योग विभाग
- एक पर्यटन स्थल – पर्यटन विभाग
⇒ इसके प्रभावी क्रियान्वयन हेतु मुख्य सचिव की अध्यक्षता में राज्य स्तरीय पंच गौरव समिति वं जिला कलेक्टर की अध्यक्षता में जिला स्तरीय पंच गौरव समितियों का गठन किया गया है।
बजट 2026 - 27 में पंच गौरव योजना के तहत आगामी वर्ष में जिलों में आधारभूत संरचना, पर्यटन उन्नयन, सांस्कृतिक संरक्षण, स्थानीय उत्पादों की ब्रांडिंग तथा नवाचार आधारित परियोजनाओं के लिए 150 करोड़ रुपए व्यय का प्रावधान किया गया है।
जिलेवार : पंच गौरव सूची
| क्र.सं. | जिला | उपज | वनस्पति प्रजाति | उत्पाद | पर्यटन स्थल | खेल |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अजमेर | गुलाब | नीम | ग्रेनाइट एवं मार्बल | पुष्कर तीर्थ | कबड्डी |
| 2 | अलवर | प्याज | अर्जुन | ऑटोमोबाइल पार्ट्स | सरिस्का टाइगर रिजर्व | कुश्ती |
| 3 | बालोतरा | अनार | रोहिड़ा | टेक्सटाइल | नाकोड़ा जैन मंदिर | क्रिकेट |
| 4 | बांसवाड़ा | आम | सागवान | मार्बल | त्रिपुरा सुंदरी मंदिर | तीरंदाजी |
| 5 | बारां | लहसुन | चिरौंजी | लहसुन उत्पाद | रामगढ़ क्रेटर | फुटबॉल |
| 6 | बाड़मेर | ईसबगोल | रोहिड़ा | कशीदाकारी | किराडू मंदिर | बास्केटबॉल |
| 7 | ब्यावर | गेहूं | करंज | क्वार्ट्ज/फेल्डस्पार | टोडगढ़ पहाड़ी | हॉकी |
| 8 | भरतपुर | शहद | कदंब | कृषि आधारित | केवलादेव राष्ट्रीय उद्यान | कुश्ती |
| 9 | भीलवाड़ा | संतरा | अर्जुन | टेक्सटाइल | मांडलगढ़ किला | बास्केटबॉल |
| 10 | बीकानेर | मोठ | रोहिड़ा | बीकानेरी नमकीन | करणी माता मंदिर | तीरंदाजी |
| 11 | बूंदी | चावल | धोक | सैंड स्टोन | रामगढ़ विषधारी टाइगर रिजर्व | कबड्डी |
| 12 | चित्तौड़गढ़ | सीताफल | बिल्व पत्र | ग्रेनाइट/मार्बल | चित्तौड़गढ़ दुर्ग | कबड्डी |
| 13 | चूरू | ग्वारपाठा | खेजड़ी | लकड़ी उत्पाद | सालासर बालाजी | एथलेटिक्स |
| 14 | दौसा | सौंफ | ढाक | पत्थर उत्पाद | मेहंदीपुर बालाजी | फुटबॉल |
| 15 | डिडवाना-कुचामन | प्याज | खेजड़ी | मार्बल/ग्रेनाइट | डीडवाना झील | बास्केटबॉल |
| 16 | डीग | सरसों | अर्जुन | स्टोन आधारित | डीग महल | कुश्ती |
| 17 | धौलपुर | आलू | करंज | स्टोन आधारित | मचकुंड | हॉकी |
| 18 | डूंगरपुर | आम | सागवान | मार्बल | बेणेश्वर धाम | हॉकी |
| 19 | हनुमानगढ़ | किन्नू | शीशम | कृषि आधारित | गोगामेड़ी मंदिर | हॉकी |
| 20 | जयपुर | आंवला | लिसोड़ा | रत्नाभूषण | आमेर दुर्ग | कबड्डी |
| 21 | जैसलमेर | खजूर | जाल | येलो स्टोन | जैसलमेर दुर्ग | जिमनास्टिक |
| 22 | जालोर | अनार | जाल | ग्रेनाइट | सुंधा माता मंदिर | बॉक्सिंग |
| 23 | झालावाड़ | संतरा | सागवान | कोटा स्टोन | गागरोन दुर्ग | बास्केटबॉल |
| 24 | झुंझुनूं | सरसों | नीम | लकड़ी हस्तशिल्प | लोहार्गल तीर्थ | बास्केटबॉल |
| 25 | जोधपुर | जीरा | जाल | लकड़ी फर्नीचर | मेहरानगढ़ दुर्ग | जिमनास्टिक |
| 26 | करौली | तिल | बरगद | सेंड स्टोन | कैलादेवी मंदिर | क्रिकेट |
| 27 | खैरथल-तिजारा | प्याज | शीशम | ऑटोमोबाइल पार्ट्स | तिजारा जैन मंदिर | कुश्ती |
| 28 | कोटा | धनिया | खैर | कोटा डोरिया | चम्बल रिवर फ्रंट | कुश्ती |
| 29 | कोटपूतली-बहरोड़ | गाजर | गुग्गल | ऑटोमोबाइल पार्ट्स | बैराठ | कुश्ती |
| 30 | नागौर | मूंग | खेजड़ी | पान मेथी/मसाला | मीरा बाई स्मारक | कबड्डी |
| 31 | पाली | मेहंदी | नीम | टेक्सटाइल | रणकपुर जैन मंदिर | बास्केटबॉल |
| 32 | फलोदी | जीरा | जाल | सोनामुखी | खींचन | एथलेटिक्स |
| 33 | प्रतापगढ़ | कलौंजी | तेंदू | थेवा आभूषण | सीतामाता अभ्यारण्य | तीरंदाजी |
| 34 | राजसमंद | सीताफल | नीम | ग्रेनाइट/मार्बल | कुंभलगढ़ किला | हॉकी |
| 35 | सलूम्बर | मक्का | पलाश | क्वार्ट्ज | जयसमंद झील | कबड्डी |
| 36 | सवाई माधोपुर | अमरूद | नीम | मार्बल | रणथंभौर | फुटबॉल |
| 37 | सीकर | प्याज | अरड़ू | लकड़ी फर्नीचर | खाटूश्याम जी | बास्केटबॉल |
| 38 | सिरोही | सौंफ | महुआ | मार्बल | देववाड़ा जैन मंदिर | तीरंदाजी |
| 39 | श्रीगंगानगर | किन्नू | शीशम | सरसों तेल | बूढ़ा जोहड़ | एथलेटिक्स |
| 40 | टोंक | सरसों | अमलतास | स्लेट स्टोन | डिग्गी कल्याण जी | एथलेटिक्स |
| 41 | उदयपुर | सीताफल | महुआ | मार्बल/ग्रेनाइट | फतेहसागर,पिछोला | तैराकी |
इस पोस्ट की PDF डाउनलोड करें
📄 Download PDF
ये भी पढ़े :-
[sy_related]
Daily current affairs, right on your phoneJoin to get every new post and quiz
Join TelegramFor daily current affairs and quizzes, join our Telegram channel: https://t.me/CurrentAffairs_RJ
Read this article online: https://rajasthancurrentaffairs.in/panch-gaurav-yojana/
Read this article online: https://rajasthancurrentaffairs.in/panch-gaurav-yojana/



Sikar jile ke lakdi ke farnichar ke bare me btaiye
Punch gorave yojana link